Çocuğun Olumlu ve Olumsuz, iyi ve Kötü Ahlaki Özellikleri Kazanma Süreci

Apr 27, 2015

 
Çocuk, bebeklik çağında iyi ve kötü kavramlarına sahip olmadığından, ahlaki davranışı da yoktur.
 
İki yaşından itibaren, bazı davranışlarının annesince ve babasınca beğenilmediği ve istenmediği için yapılmaması gerektiğini, bazılarının ise beğenildiği ve istendiği için yapılması gerektiğini öğrenir. İstek ve ihtiyaçlarının karşılanması ya da anne baba ve evdeki diğer bireylerce takdir edilmesi ve sevilmesi için, onlar tarafından iyi olarak karşılanan davranışları yapar. Aynı şekilde cezalandırılmaktan korktuğu için de kötü olarak karşılanan davranışlardan sakınır.
 
Böylece şartlanma yolu ile iyi ve kötü davranışların neler olduğunu öğrenmeye başlar. Ancak bunların neden iyi ya da neden kötü olduğunu anlayacak düzeye henüz ulaşmamıştır.
 
Diğer taraftan, kendisinden yapılması istenenleri yerine getirmekten daha çok, anne babasının ve ailedeki diğer bireylerin davranışlarını taklit eder, onlar gibi davranmaya çalışır ve birçok davranışı taklitle öğrenir. Taklitle öğrenme, sokakta arkadaşlarını taklit etme, okulda öğretmenin taklit etme, televizyondan izlediği dizilerin kahramanlarını taklit etme vs. şeklinde gittikçe genişleyerek devam eder.
 
Çocuk okula başladıktan sonra da öğretmenlerinin iyi ve kötü davranışlar konusundaki uyarılarıyla karşılaşır. Benzer uyarılar ailede de devam eder. Okuldaki ve mahallesindeki arkadaşlarının davranışlarından etkilenir. Onlara benzemeye çalışır.
 
Televizyon ve sinemalardan izlediği filmler, okuduğu gazete ve dergiler, onun düşünce ve anlayışının şekillenmesine etki eder. Zekâsının da gelişmesiyle, kendisinden yapılması ya da yapılmaması istenen davranışların nedenlerini anlamaya başlar. Bunların sonuçları üzerinde düşünür.
 
Böylece ilkokulu bitirip ergenlik dönemine girmesiyle (12-14 yaş), artık ahlaki özellikler belirginlik kazanmış ve çocuğun karakteri büyük oranda şekillenmiş olur.
 
Yazar : Prof.Dr. Hüseyin PEKER